93 Harbi (1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı)
Son asır Türkiye tarihinin dönüm noktalarından
ini teşkil eden
Rumî 1293 tarihine rastladığından, tarihimize “Doksanüç Harbi” diye geçen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı.
Çarlık Rusyası; asırlık emellerini
leştirmek
, Osmanlıları Avrupa’dan atmak, İstanbul’u ele geçirerek sıcak
nizlere inmek, Hıristiyanları
özellikle Slavları korumak bahanesiyle Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaktaydı.
husus, harbin
emli sebebini teşkil edecektir. Osmanlı ülkelerine saldırmayı millî
hedef kabul eden Rusya, Kırım Hanlığını istilâ etmiş, Karadeniz’in kuzey
doğu kıyılarını almış, Volga boylarındaki Türk ülkelerini istilâ ederek Türkistan’a
rleyip kuzey kısımlarını elde etmişti. 1853 Kırım mağlûbiyeti, Rusların
emellerini
müddet
durdurmuştu. Ancak Rusya, büyük
gayretle eski
liğini sağlamış
Kırım mağlûbiyetinin acısını çıkarmak
fırsat gözetmeye başlamıştı. Osmanlı Devletinin toprak bütünlüğüne
taraftar
Fransa’nın, 1870 yılında Prusya karşısında ağır
mağlûbiyete uğraması, kuvvetler
ngesinin Osmanlılar aleyhine bozulmasına
açmış
Rusya beklediği fırsatı elde etmişti.
nu
ğerlendiren Rusya, Paris Antlaşması’nın, Karadeniz’de donanma
tersane
lundurulmaması hakkındaki maddelerini tanımadığını resmen ilan edip,
teşebbüsünü Londra Konferansı’nda tescil ettirdi. Böylece Rusya, Karadeniz’de kuvvetli
donanma meydana getirme imkânına sahip
gelişmeden
Rusya, Panislavizm fikirlerini Balkanlarda yaymak
Moskova’da
kongre topladı. Rus Panislavistleri, Bosna-Hersek
lgaristan Slavlarını ayaklandırmak
Balkanlarda yoğun propagandaya giriştiler. Ayrıca Romanya
Karadağ’da
er teşkilat kurdular. Rusya
faaliyetlerinden başka, Osmanlı Devletine
baskı
taydı. Sadrazam Mahmud Nedim Paşa,
lgarların, Fener Rum Kilisesi’nden ayrılarak millî
kilise kurmalarını kabul etti. Böylece,
lgarların siyâsî bağımsızlıklarına
açıldı.
Çok geçmeden, Panislavizm propagandası etkisini gösterdi. İlk olarak Bosna-Hersek eyaletindeki Hıristiyanlar ayaklandı.
isyan bastırılmadan
Rus tahrikiyle Karadağlılar
Sırplar
ayaklandılar. Osmanlı Devleti,
isyanı bastırınca,
nlar, Avrupa
vletlerinden yardım istediler. İşe karışan Rusya, Osmanlı Devletine Karadağ
Sırbistan’la anlaşma yapması
ültimatom
rdi.
nun üzerine muhtemel
savaştan çekinen Avrupa
vletleri, Balkan meselesini görüşmek üzere İstanbul’da
konferans tertip ettiler (23 Aralık 1876). Aynı gün Osmanlı Devleti, Konferansın çalışmalarına mâni
Kânun-i Esâsî’yi ilan etti. Çalışmalarına
vam eden Tersane Konferansına, Osmanlı Devletinden başka İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya, Almanya
İtalya katıldı. Yabancı
legeler,
den hazırladıkları metni Osmanlı
legelerine sundular.
na
, Osmanlı askeri, Karadağ
Sırbistan’dan çekilecek,
lgaristan’da doğu
batı
lgaristan adı
ayrı eyalet kurulacak
Bosna-Hersek’le
likte
eyalete muhtariyet
rilecekti. Osmanlı Devletinin
şartları kabul etmemesi üzerine konferans
ğıldı. Konferansa katılan İngiltere Başmurahhası Hindistan Nazırı Lord Salisbury, savaşı
lemek hususunda
gayret gösterdi. O, Midhat Paşa’nın aksine,
savaş çıktığında İngiltere’nin, Osmanlı Devletine yardım etmeyeceği kanaatindeydi. Lord Salisbury, Sultan İkinci Abdülhamid’le
görüşerek durumun vahametini izah etti. Padişah, savaş istemiyordu, fakat, savaş isteyen
vlet adamlarının baskısı
nda idi.
nların başında Sadrazam Midhat Paşa
Harbiye Nazırı
kili Müşir Redif Paşa geliyordu. Midhat Paşanın teşvikiyle, yüksek medrese talebesi sokaklara dökülüp, Padişahın penceresi
na
giderek “Harb istiyoruz!” diye bağırdı.
Tersane Konferansında müspet
tice alınamayınca, Londra’da
konferans
toplandı.
konferansta Bâbıâlî’ye, Tersane Konferansının kararlarından
ıslahat şartları
lif edildi, ancak Osmanlı
vlet adamları,
lifi
reddettiler. Londra protokolünün Osmanlılar tarafından reddedilmesinden
Çar, Karadağ’a sadece Nikşik kazası bırakılırsa savaşı
leyebileceğini Bâbıâlî’ye bildirdi. Ancak,
lif
sadrazam İbrahim Edhem Paşa tarafından reddedildi.
Avrupa
vletlerinin savaşa mâni olma teşebbüsleri başarısız kalınca, Rusya, 24 Nisan 1877’de Osmanlı Devletine savaş ilan eti. Sırbistan, Romanya
Karadağ prenslikleri
Osmanlı Devletine isyan ederek Rusya’nın yanında
aldılar. Yunanistan
düşmanca
tavır takınınca, Osmanlı Devleti savaşta yalnız kaldı. [Devamını Okuyun...]
